RIZA ALGÜL / Viyana
Avusturya'da, fakat özellikle Viyana'da, her hangi bir ihtiyaçtan dolayı Volshochschule'ye uğramayan, ya da bu adı duymayan var mı? Yok olduğunu söylemek gibi kesin bir tez ileri sürülemez. Ancak Avusturya'ya, özellikle de Viyana'ya sonradan yerleşmiş, uzun yıllarını burada geçirmiş çok büyük bir oranın Volkshochschule'den birşeyler aldığı veya alındığını duyduğu kesin olarak söylenebilir. Çünkü, yalnızca Viyana'da yılda yüz binlerce insanın kayıt yaptığı, 1 Milyon'un üzerinde insanın etkinliklerine katıldığı bu büyüklükte ve tarih olmuş bir kurumdan söz ediyoruz.
Volkshochschule, basit nedenlerden veya birilerinin subjektif istemiyle ortaya çıkmış, gelip-geçici her hangi bir kurum değildir. Röportaja göz atılınca da anlaşılacağı gibi, 19. ve 20. yüzyıl devrimlerinin ve Aydınlanma Hareketi'nin Avrupa'yı sarsan etkilerinden ortaya çıkmış tarihsel bir olay ve tarihsel bir kurumdur. Öylesine tarihsel bir olay ve kurum ki, imparatorlar, kaiserler ve cumhuriyetlere geçişten sonra Avrupa'da kurulup son bulan partiler, dünyayı kana bulayan büyük savaşlar gelip geçmiş, fakat bir kere temeli atıldıktan sonra çoğalıp gelişen, yayılıp yükselen Volkshochschule olmuş.
Bir tarih olmakla birlikte, gün geçtikçe daha çok güncelleşen Volkshochschule bu yaşamsal kanı ve güncel dinamizmi nereden almaktadır? Volkshochschule (bu adı Türkçe'leştirirsek, "Halk Okulları" veya "Halk Yüksek Okulları"), kanını da dinamizmini de yalnızca halktan almaktadır. Çünkü, insan emeğinin ve bilincinin ortaya çıkardığı eski veya yeni olsun, bilginin halka taşınmasında çok temel bir kurum görevi gören Volkshochschule'nin etkinliklerini dolduran halktan başkası değildir. Ancak şunu unutmak olmaz: Bu düşünceyi üretenden, kurup geliştiren ve bugüne kadar emeği geçmiş fedakar on binlerce çalışanı sevgi ve saygı ile anmak gerekir.
Son yirmi yılda Volkshochschule, insan yaşamında ilkokuldan üniversiteye "birinci dönem" diyebileceğimiz eğitim alanında da büyük gelişme kaydetti. Fakat daha çok, birinci dönem ile bağı kopmuş ve sosyal yaşamda yer edinmiş olabilir, kaldığı yerden devam etmek veya bir yeniye başlamak isteyebilir, dolayısıyla eğitim almak isteyenlere bu olanağı "2. Bildungsweg" kanalıyla sunmaktadır. ınsan yaşamı pişmanlık duymalarla, yeni ve farklı şeyleri yapmak arzularıyla doludur. İşte Volkshochschule, tam da bunlara yanıt olan, "iş işten geçti!" yakınmalarına kapıları kapatan bir alternatif nitelik taşımaktadır.
Kâr amaçlı çalışan bir firma olmayan, fakat eğitim amaçlı çalışan bir devlet kurumu da olmayan, yalnızca halk eğitimi amaçlı kurulmuş ve demokratik prensiplerle işleyen bu kurum hakkında ne kadar bilgi sahibiyiz? Kuruluş tarihi nedir, kuruluş koşulları ve amaçları nedir, kurucuları hangi sosyo-politik çevreden geliyor, hangi süreçlerden geçerek bugüne gelmiş, örgütlenme yapısı, prensipleri nedir ve nasıl işliyor, yaptığı işler ve iş çeşitleri nelerdir?.. gibi soruları merak etmiş ve kendine sormuş çok sayıda insan olduğu tahmin edilebilir.
Veya hiç sormamış da olabilir. Fakat, yılda 18 bin kurs veren, sertifikası ve diploması resmi kabul gören bir eğitim kumunun halka açık olanaklarından bilgi sahibi olmanın yararını herkesin kabul edeceğini düşünüyoruz. Dahası, şu da söylenebilir: Özellikle Avusturya'ya ikinci ülke olarak gelmiş olanların dil, meslek, kültür, ve daha sayamayacağımız pek çok zorluklarının olduğu bir gerçek ise, genel eğitimden meslek eğitimine ve hatta boş zamanlarını değerlendirmek, kişiliğini zenginleştirmek amaçlı her yaş grubunun kendi yetenek bilgisini geliştirebileceği böylesi bir kurumdan bilgi sahibi olmamak bir eksikliktir.
Ayrıca, Volkshochschule'ye yalnızca eğitim ihtiyacı olanların uğrak alanı olduğu gözüyle de bakmamak gerekir. Aynı zamanda, hangi branşta olursa olsun, yetenek ve uzmanlık becerisi olanlar için de bu becerilerini sergileyebilecekleri bir kurumdur. Düşünmek gerekir ki, ne kadar kurs varsa, o kadar da öğreten veya uzman vardır. Kurs çeşitlerinin ayrıştırılmış dökümünü burada vermek olanaksız. Fakat alanı birbirine uzak da olsa kaba bir hatırlatma yapmak gerekirse; 60'ın üzerinde dil kursundan sağlık ve spora, fotoğrafçılıktan hamilelik ve çocuk bakımına, aşçılıktan botaniğe ve okula devamdan bitirmeye kadar kursu ve dersi sayabiliriz. Başka bir anlatımla, doğa bilimlerinden toplum bilimlerine ve güzel sanatlara kadar, insan becerisi günlük yaşama ilişkin ortaya neyi çıkarmışsa, bunların çoğunu Volkshochschule'de kurs veya ders olarak görmek mümkündür.
Bu kadar çok çeşitte eğitim olanağını düşünürsek, istisnasız herkes kendisi için bu kurumda bir şeyler bulabilir. Kurslar elbette ki ücretlidir, fakat bu ücret düşük düzeylidir. Bunun dışında Volkshochschule'de sürekli ve ücretsiz, herkesin yararlanabileceği çok sayıda eğitim içerikli seminerler ve çeşitli toplantılar da vardır.
